Pedagogjia e natyrës e kuptueshme: termi, qëllimet dhe shembuj konkretë
Arianne VogtPedagogjia e natyrës e kuptueshme: termi, qëllimet dhe shembuj konkretë
Te pedagogjia e natyrës, natyra kalon në qendër: ajo bëhet vetë vendi i të mësuarit dhe i përjetimit dhe synon t'i forcojë fëmijët në tërë personalitetin e tyre.
Pedagogjia e natyrës përshkruan një qasje pedagogjike, te e cila përjetimi i drejtpërdrejtë në natyrë formon pikënisjen e çdo të mësuari. Mendimi themelor: fëmijët nuk e zbërthejnë botën përmes fletëve të punës, por duke u bërë vetë aktivë – ata shikojnë me vëmendje, prekin dhe provojnë. Pas saj qëndron bindja se asnjë vend i të mësuarit nuk është aq i pasur sa vetë natyra.
Prindërit ndeshen me termin zakonisht gjatë kërkimit të një vendi kujdesi, kur një institucion e quan veten "Kita natyre" ose e përshkruan profilin e vet si me pedagogjinë e natyrës. Teksti në vijim sqaron se çfarë fshihet konkretisht pas qasjes, çfarë synon ajo dhe nga se dallohet nga konceptet e ngjashme.
Vendosja dhe origjina
Pedagogjia e natyrës lidhet me një linjë të gjatë mendimesh të pedagogjisë reformiste, në të cilat edukimi vlerësohet si një proces gjithëpërfshirës, i mbartur nga përjetimi. Qysh herët pedagogët theksuan se sa i rëndësishëm është kontakti i drejtpërdrejtë me natyrën për zhvillimin e një fëmije. Impulse thelbësore për formën e sotme dha ndër të tjera pedagogu amerikan i natyrës Joseph Cornell: koncepti i tij i "Flow Learning" përshkruan se si zhytesh hap pas hapi në përjetimin e natyrës.
Ndërkohë pedagogjia e natyrës i përket fort repertorit të edukimit të fëmijërisë së hershme. Në Hamburg p.sh. rekomandimet arsimore e radhisin shprehimisht përvojën e natyrës si një hapësirë të vlefshme edukimi – dhe pikërisht me vetëdije edhe atje ku fëmijët rriten në mes të qytetit.
Termi pedagogji e natyrës nuk është i mbrojtur ligjërisht. Si e interpreton një institucion në hollësi, del prandaj në mënyrë të ndryshme – një vështrim shqyrtues në konceptin përkatës pedagogjik shpërblehet.
Cilat janë qëllimet e pedagogjisë së natyrës?
Qasja synon një nxitje gjithëpërfshirëse, që përfshin dukshëm më shumë se dija e thjeshtë për natyrën. Në qendër qëndrojnë aspektet e mëposhtme:
- Vetëefikasiteti dhe rezilienca: Jashtë, fëmijët ndiejnë se mund t'i kapërcejnë pengesat me forcat e veta – qoftë kur balancojnë mbi terren të çrregullt, qoftë kur ndërtojnë diçka nga materialet natyrore.
- Motorika dhe shëndeti: Aktiviteti në ajër të pastër forcon si motorikën e trashë, ashtu edhe atë të hollë dhe i bën njëkohësisht mirë sistemit imunitar.
- Përqendrimi dhe kreativiteti: Një mjedis i hapur me më pak stimuj fton drejt lojës së thelluar dhe nxjerr në pah ide vetjake.
- Ndërgjegjësimi mjedisor: Kush e përjeton natyrën që i vogël, zhvillon vlerësim ndaj saj dhe dëshirën për ta ruajtur.
Kufizimi: pedagogjia e natyrës dhe pedagogjia e pyllit
Të dy termat barazohen shpesh, por nuk përputhen plotësisht. Pedagogjia e pyllit është varianti më i ngushtë dhe i referohet me synim hapësirës jetësore pyll – tipik për të është kopshti i fëmijëve i pyllit, që pjesën më të madhe të ditës e kalon atje. Pedagogjia e natyrës formon kornizën më të gjerë mbi të: asaj i shërben si vend i të mësuarit çdo lloj natyre, pra po ashtu parqe, kopshte, livadhe ose gjelbërimi në qytet.
| Tipari | Pedagogjia e natyrës | Pedagogjia e pyllit |
|---|---|---|
| Hapësira e mësimit | natyra në çdo formë (edhe urbane) | në radhë të parë pylli |
| Shtrirja | term i përgjithshëm më i gjerë | nënfushë e veçantë |
| Mjedisi tipik | Kita natyre, koncept urban natyre | kopshti i fëmijëve i pyllit |
Për familjet në hapësirën urbane kjo është një njohuri e gëzueshme: pedagogjia e natyrës nuk parakupton një pyll të largët. Një koncept urban i menduar mirë i natyrës e shfrytëzon po aq me forcë potencialin e parqeve, kopshteve të vogla dhe sipërfaqeve të gjelbra.
Shembuj për pedagogjinë e natyrës në Kita
Dhe si shfaqet qasja në përditshmëri? Pedagogjinë e natyrës e dallon më pak nga veprime të veçanta sesa nga një qëndrim themelor i vazhdueshëm. Në të bëjnë pjesë p.sh.:
- kohë e besueshme jashtë – thuajse pavarësisht se si është moti pikërisht atëherë
- shtretër të lartë të krijuar vetë, që fëmijët i mbjellin, i kujdesin dhe i korrin
- ndjekja e stinëve, kafshëve dhe bimëve në gjelbërimin urban
- ndërtimi, baltosja dhe eksperimentimi me materiale nga natyra
- dalje në parqe, te ujërat ose në zona të mbrojtura natyrore
Pyet gjatë kërkimit krejt me synim: Sa shpesh dhe sa gjatë qëndrojnë fëmijët jashtë? A është një kopsht në dispozicion? Në cilin vend e ka përvoja e natyrës vendin e saj të fiksuar në ecurinë e ditës? Nga kjo lexohet se sa seriozisht e merr një institucion profilin e vet të pedagogjisë së natyrës.
Si e jetojnë Stadtküken pedagogjinë e natyrës në institucionet e tyre në Hamburg, mund të lexohet te faqja e pedagogjisë së natyrës e Stadtküken si dhe te koncepti pedagogjik.
Tema të afërta
Pedagogjia e natyrës prek shumë aspekte të tjera të edukimit të fëmijërisë së hershme. Nëse pikërisht tani je në kërkim të një vendi, të ofron përmbledhja për Kita në Bramfeld një orientim të parë. Nëse më të vegjlit qëndrojnë në qendër, është udhëzuesi për Çerdhen në Hamburg i dobishëm. Dhe kush dëshiron t'i mbajë të ndara termat rreth kujdesit, e gjen përgjigjen te krahasimi i Kita-s, kopshtit të fëmijëve dhe çerdhes.
Fazit: Pedagogjia e natyrës si qëndrim
Pedagogjia e natyrës nuk shterohet në lojën e herëpashershme në gjelbërim – ajo është një qëndrim themelor pedagogjik, që e kupton natyrën si hapësirë gjithëpërfshirëse edukimi. Ajo forcon motorikën, reziliencën, përqendrimin dhe ndërgjegjësimin mjedisor, dhe kjo arrihet madje në mes të qytetit të madh. Meqë termi nuk është i mbrojtur, rekomandohet para vendimit një vështrim i kujdesshëm në koncept: Sa natyrë ka vërtet çdo ditë? Kush e verifikon këtë, përfundon te një institucion që e plotëson edhe vërtet kërkesën e vet.
FAQ
Çfarë kuptohet me pedagogjinë e natyrës? Pedagogjia e natyrës është një qasje pedagogjike që e shpall përjetimin e drejtpërdrejtë në natyrë rrugën më të rëndësishme të të mësuarit. Në vend të një transmetimi abstrakt, fëmijët e zbërthejnë botën duke vëzhguar, prekur dhe provuar vetë.
Cili është dallimi midis pedagogjisë së natyrës dhe pedagogjisë së pyllit? Pedagogjia e pyllit është e drejtuar nga hapësira jetësore pyll, p.sh. në kopshtin e fëmijëve të pyllit. Pedagogjia e natyrës e kap më gjerë: si term i përgjithshëm ajo merr çdo formë natyre si vend të të mësuarit – pra edhe parqe, kopshte dhe gjelbërimin në qytet.
Pse është e rëndësishme pedagogjia e natyrës për fëmijët? Përvoja e natyrës forcon motorikën, forcat mbrojtëse, përqendrimin dhe vetëefikasitetin dhe krijon bazën për një ndërgjegjësim të hershëm mjedisor. Sidomos fëmijët në qytet përfitojnë prej saj, sepse i bashkëpërjetojnë lidhjet ekologjike drejtpërdrejt para pragut të vet.
A është pedagogjia e natyrës një term i mbrojtur? Jo. Një standard i përcaktuar ligjërisht nuk ekziston. Çfarë kupton një Kita në hollësi me pedagogjinë e natyrës, e mban të shkruar në konceptin e vet pedagogjik – para vendimit ia vlen të hedhësh një vështrim brenda.
Disclaimer: Informacionet e dhëna në këtë artikull shërbejnë vetëm për sqarim dhe informim të përgjithshëm. Ato nuk zëvendësojnë një këshillim individual profesional. Për pyetje specifike duhet konsultuar gjithmonë një ekspert i kualifikuar nga fusha përkatëse.
👤 Rreth autores
Arianne Vogt sjell si drejtuese institucioni dhe specialiste e fushës me përvojë shumëvjeçare njohuri të bazuara në menaxhimin e Kita-s dhe në zhvillimin organizativ. E pavarur dhe njëkohësisht e angazhuar si lektore, ajo i përgatit temat profesionale nga edukimi i fëmijërisë së hershme dhe cilësia pedagogjike në mënyrë që të mbeten afër praktikës dhe profesionalisht konsistente.
Burime
- Rekomandimet arsimore të Hamburgut për edukimin dhe rritjen e fëmijëve në institucionet ditore (BASFI)
- Joseph Cornell – Flow Learning / metodika e pedagogjisë së natyrës
- Literaturë profesionale për pedagogjinë e pyllit dhe të natyrës në edukimin e fëmijërisë së hershme
